فاطمه زهرا(س) الگوی قناعت و ساده زیستی


مقدمه:

حضرت زهرا (سلام الله علیها) منشوری از فضائل و کمالات بی شمار اخلاقی و انسانی است که قالب الفاظ و عبارات  ظرفیت وگنجایش ترسیم آن را ندارد. منشوری که هر زاویه دلالت بر بخشی از عظمت روحی آن حضرت دارد. شخصیتی که پیامبر اعظم(صلی الله علیه واله) او را ستوده و نمونه آرمانی همه جوامع انسانی و نمونه کامل انسان کامل به شمار می‌آید. بانوی بزرگواری كه حضرت خاتم الانبیاء(صلی الله علیه و آله) در ستایش او فرمود:«أَنَّ ابْنَتِی فَاطِمَةَ سَیِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ؛[1] دخترم فاطمه(سلام الله علیها) سرور بانوان بهشتی است.»

ازآنجایی که شخصیت والا مقام صدیقه طاهره فاطمه زهرا (سلام الله علیها) بهترین الگو و بهترین اسوه برای تمام افراد به حساب می‌آیند شناسایی زوایا و مولفه‌های وجودی این بانوی عرشی می‌تواند  چراغ روشنی برای جویندگان کمال  سعادت باشند.در این نوشتار سعی داریم به یکی از زیباترین شاخصه‌های اخلاقی این بانو با فضیلت و ثمرات وبرکات این فضیلت اخلاقی در آموزه‌های اسلامی اشاره کنیم:

قناعت ساده زیستی و شکر گزاری

از جمله مهمترین و زیباترین مولفه‌های اخلاقی که می‌بایست زیبنده زندگی هر انسان مسلمان و جویای کمال وسعادتی باشد. سادگی وقناعت در زندگی و عدم دلبستگی به زندگی مادی دنیوی است. از آنجایی که دنیا طلبی ودلخوش کردن به زندگی مادی و اشرافی خود می‌توان سرآغاز وسر منشأ بیماری‌های روحی فراوانی باشد قناعت پیشگی و عدم وابستگی به دنیا می تواند کمک شایانی در جهت رسیدن به سعادت و کمال ایفا نماید.

فاطمه زهرا‌(س) اسوه قناعت  و ساده زیستی

یکی از زیباترین و شاخص‌ترین ویژگی های اخلاقی فاطمه زهرا (سلام االله علیها) بهره‌مندی از روحیه قناعت پیشگی و ساده زیستی در زندگی است این موضوع را به خوبی می‌توان در سیره زندگانی این بانوی گرامی مشاهد کرد.

در روایتی سلمان فارسی این چنین ساده زیستی فاطمه زهرا (سلام الله علیها) رابیان می‌کند: روزی حضرت فاطمه(سلام الله علیها) را دیدم كه چادری ساده بر سر داشت. با تعجب عرضه داشتم: عجبا! دختران پادشاهان ایران و قیصر روم بر كرسیهای طلایی می‌نشینند و پارچه‌های زربافت و اشرافی به تن می‌كنند؛ امّا دختر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) كه عظمت و جلالتش از همهٔ آنها بالاتر و بیش‌تر است، نه چادرهای گران‌قیمت بر سر دارد و نه لباسهای فاخر و زیبا! حضرت زهرا(سلام الله علیها) فرمود: «یَا سَلْمَانُ! اِنَّ اللَّهَ ذَخَّرَ لَنَا الثِّیَابَ وَ الْكَرَاسِیَّ لِیَوْمٍ آخِرٍ؛ ای سلمان! خداوند [بزرگ] لباسهای [زینتی] و تختهای [طلایی] را برای روز قیامت ما ذخیره كرده است.»[2]

فوائد و برکات قناعت در زندگی

بعد از آنکه بیان شد یکی از مهمترین شاخص‌های زندگانی حضرت زهرا (سلام الله علیها) زندگی ساده ایشان بوده، حال این سؤال مطرح می‌شود مؤلفه قناعت و ساده زیستی چه فوائدی را به دنبال دارد؟

1-عزت و سر بلندی

از جمله مهمترین آثار و برکات قناعت و ساده زیستی سر بلندی و  حفظ عزت نفس و بزرگی است چرا که انسانها قانع به دارایی های خود قانع خواهند بود و برای تحصیل نیازهای بیشتر خود را نزد دیگران ذلیل و خوار نمی‌کنند؛‌ امام علی (علیه السلام) در این خصوص می‌فرماید:«القَناعَةُ تُؤَدّی إلَى العِزِّ؛[3] قناعت به عزّت مى انجامد.»

2- حسابرسی آسان در قیامت

از آنجایی که افراد قانع به آنچه خدای متعال روزی آنها کرده راضی هستند و حاضر نمی‌شوند برای تحصیل اموال ودارایی بیشتر اسیر حرص و طمع شوند از گزند هوای نفس و سختی حساب روز قیامت در امان الهی خواهند بود. از اینرو در روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه وآله) این چنین نقل شده است: «اقْنَعْ بِما اُوتیتَهُ یَخِفَّ علَیكَ الحِسابُ؛[4]قناعت كن به آنچه كه بتو بخشیده شده حسابت آسان شود.»

3-سلامتی دین

بر اهل خرد و اندیشه رابطه قناعت پیشگی و سلامتی دین روشن است چرا که با این رویکرد اخلاقی انسان کمتر اسیر خواهش های زیاده طلبانه نفس میشود انسان قانع حاضر نیست برای تحصیل مال بیشتر دنیای فانی باورهای دینی و مذهبی خود را ضایع نماید. در روایتی از امام علی (علیه السلام) این چنین نقل شده است.«اقْنَعُوا بِالْقَلِیلِ مِنْ دُنْیَاكُمْ لِسَلَامَةِ دِینِكُمْ فَإِنَّ الْمُؤْمِنَ الْبُلْغَةُ الْیَسِیرَةُ مِنَ الدُّنْیَا تُقْنِعُه‏؛[5]قناعت كنید باندكى از دنیاى خود از براى سلامتى دین خود پس بدرستى كه مؤمن اندك بلغه از دنیا قانع مى‏‌سازد.»

4- اصلاح نفس

ازجمله راهکارهای مناسب که در روایات برای اصلاح نفس و تهذیب آن معرفی شده است استفاده از اهرم قناعت و ساده زیستی در زندگی است. «إِذَا رَغِبْتَ فِی صَلَاحِ نَفْسِكَ فَعَلَیْكَ بِالاقْتِصَادِ وَ الْقُنُوعِ وَ التَّقَلُّل‏؛[6]هرگاه رغبت كنى در صلاح حال نفس خود پس بر شماست ملازمت میانه‏ روى و خشنود بودن به قسمت. و «تقلل» یعنى كمى آرزو یا كم گوئى، یا كم نمودن مؤونه.»

سخن آخر

قناعت و ساده زیستی ریشه در عدم اعتنا و دلبستگی به دنیا دارد. فضیلت بسیار مهم و ارزشمندی که علاوه بر اینکه زندگی دنیایی افراد را زیبا و سامان می‌دهد٬ برکات وآثار ارزشمندی همچون تهذیب نفس و اصلاح دین را به دنبال خواهد داشت.

پاورقی:

[1]. بحار الانوار، ج‏37، ص‏39.

[2]. بحار الانوار، ج‏8، ص‏303،ح62.

[3].تصنیف غرر الحكم و درر الكلم؛ ص391،ح9011.

[4].بحار الأنوار (ط - بیروت)؛ ج‏74؛ ص187.

[5].تصنیف غرر الحكم و درر الكلم؛ ص393،ح9075.

[6].تصنیف غرر الحكم و درر الكلم؛ ص237، ح4766.

منبع: تبیان

اشتراک گذاری این مطلب!

نظر رهبری درباره تاریخ شهادت حضرت زهرا(س)

حجت الاسلام ادیب یزدی در یکی از سخنرانی های خود در خصوص نظر رهبر انقلاب درباره تاریخ شهادت حضرت زهرا اظهاراتی کرد.

این واعظ تهرانی درباره فاطمیه و زمان عزاداری برای حضرت زهرا به بیان خاطره و نقل قولی از رهبر معظم انقلاب پرداخته و گفته بود:” یادم می آید یک روز در محضر رهبر عالی قدر انقلاب بودم یکی از آقایان سوال کرد:"درباره شهادت حضرت فاطمه(س) بالاخره 75 روز بعد از رحلت صحیح است یا 95؟” رهبر عالی قدر پاسخ واقعا حکیمانه ای دادند و فرمودند:"برای شما چه فرقی می کند کدامیک صحیح باشد خداوند خواست که مردم بیشتر به یاد مادر ما باشند و بیشتر برای مادر ما عزاداری و بیان فضائل ایشان را بکنند.”

وی افزوده بود: دقیقا همین نکته ای که حضرت آقا فرمودندمدنظر است.ایام فاطمیه نسبتا طولانی است به جهت این که فضائل حضرت زهرا(س) هم بی حد و حصر و بی اندازه است. فاطمه زهرا(س) ریشه، اصل و اساس ولایت و عصمت و حقیقت امامت است. هر قدر فضائل ایشان گفته شود اولا تمام شدنی نیست و ثانیا برکات بسیاری بر بیان فضائل فاطمی آمده است به عنوان نمونه بیان فضائل فاطمه(س) نفاق را از انسان می زداید، ایمان انسان را زیاد می کند، موجب بصیرت عمیق انسان نسبت به حوادث و وقایع تاریخی می شود، انسان را با حقایق و بطن این عالم آشنا می کند، انسان را پیش خدا و حضرات معصومین(ع) خصوصا حضرت بقیة الله(عج) محبوب می نماید و زمینه کسب تقوا و فضیلت را در انسان مضاعف می کند و بسیاری از فضایل دیگر. لذا جامعه شیعی ما به ذکر فضائل فاطمی بسیار نیازمند است و بحمد الله فرصت خوبی هم در ایام فاطمیه فراهم شده که توسط هیئتی ها، متدینین، نمازگزاران و مسجدی ها در مراسم هایی مختلف این فضائل گفته شود.


ادیب یزدی گفته بود: ایام فاطمیه هم نزد شیعیان و ارادتمندان خاندان حضرت محمد(ص) ایام معین و کاملا علنی است. اما برای شهادت حضرت صدیقه فاطمه(س) 4 نقل وجود دارد اول اینکه برخی معتقدند خانم(س) 40 روز بعد از رحلت حضرت پیامبر(ص) به شهادت رسیده اند بعضی ها گفته اند 60 روز، بعضی ها 75 و بعضی ها دیگر 95 روز. اما برای این که روز عظیم شهادت بی بی از دستمان نرود فصلی را به عنوان ایام فاطمیه قرار داده ایم که در مشخص ترین ایام 10 روز قبل از شهادت 75 تا 10 روز بعد از شهادت 95 در نظر گرفته شده است.یعنی در طول سال حداقل 40 روز برای بیان فضائل فاطمی قرار گرفته شده است.

اشتراک گذاری این مطلب!

انقلاب اسلامی، گوهری جهانی

اشتراک گذاری این مطلب!

امام خمینی (ره) و نقش زنان در انقلاب اسلامی


حضرت امام از منظر یک مصلح و راهبر، نگرش نوینی را در مورد زن ارایه کردند. حضور سازنده زن در صحنه‏‌های تاریخ و در ابعاد گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، مبارزاتی و… امری انکار ناپذیر است. اما مهم اندیشه‏ای است که بر مسند قرائت تاریخ نشسته است. امام خمینی ‏رحمه الله زن را از زوایای پنهان تاریخ و حضور مبهم و کم رنگ آن در ناخود آگاه جامعه به صحنه خود آگاهی و فعال رساند.

رویکرد امام خمینی به مقوله زن دارای دو بعد است. ایشان در یک بعد تبیینی و تفسیری به فروافکنی دیدگاه‌های نادرست سبت‏به زن پرداخته و جایگاه زن را در تفکر اصلاحی خویش معین ساخته و در بعد دوم ساختار اجرایی و تربیتی و تهذیبی مناسب با شخصیت زن را ارایه نمودند.

حضرت امام در مبحث کلامی زن را همچون مرد در پیشگاه خلقت دانسته ‏اند. از نظر ایشان زن و مرد هر دو انسان هستند و هر دو توان رسیدن به بالاترین مراحل رشد و کمال را دارند، و در عالی‏ترین مراحل کمال زن الگو و اسوه شده و مردان نیز باید به وی اقتدا کنند:

«الگو حضرت زهراعلیها السلام است.»

تعبیرات امام از مقام و منزلت‏ حضرت فاطمه زهراعلیها السلام و معرفی ایشان به عنوان یکی از نمونه‏‌های انسان کامل و نیز برگزیدن روز میلاد آن حضرت به عنوان «روز زن‏» برای معرفی الگوی برگزیده زن در اسلام ریشه در این تفکر دارد و این در حالی است که پیش از انقلاب روز 17دی، روز کشف حجاب، «روز زن‏» بود.

از دیگر مبانی اندیشه اصلاحی امام بازخوانی منزلت اجتماعی زن از منظر دین بود. اصل اساسی مورد نظر ایشان در مورد حضور زن در صحنه‌‏های سیاسی، مبارزاتی و… ممانعت از «شی‏ء وارگی‏» زن است و مطابق همین اصل است که برخوردهای متفاوت و گاه متضاد امام قابل توجیه می‏شود.

در سال‌های آغازین دهه چهل و در ابتدای نهضت مخالفت صریح حضرت امام با حق رای زنان (اشاره به لایحه دولت اسدالله علم مبنی بر شرکت ‏بانوان در انتخابات) و نیز مخالف ایشان با تساوی حقوق زنان و سربازی بردن دختران برخاسته از همین اصل است، چنان که ایشان خود می‏گویند: «مگر با چهار تا زن فرستادن به مجلس ترقی حاصل می‏شود؟ مگر مردها که تا حالا بودند ترقی برای شما درست کردند تا زنهایتان ترقی درست کنند؟… ما با ترقی زنان مخالف نیستیم، با این فحشا مخالفیم با این کارهای غلط مخالفیم.»

اما پس از پیروزی انقلاب و تغییر شرایط اجتماعی از آنجا که حضرت امام زمینه را برای رشد و حضور سازنده آنها آماده می‏بینند خواستار حضور فعال زنان در صحنه‌‏های مختلف می‏شوند:

«شما هم (زنان) باید رای بدهید. شما هم با سایرین فرقی ندارید، بلکه شما مقدمید بر مردها.»

زنان در پیروزی انقلاب اسلامی حضوری فعالی داشتند

«شی‏ءوارگی‏» محصول نظام استثمارگر است که هم زن و هم مرد را مورد سودجویی قرار می‏دهد. حذف نظام ظالم و استثمارگر زمینه ساز حضور رو به کمال مرد و زن می‏شود. و از این رو حضرت امام در تبیین حدود جایگاه اجتماعی زن در یک نظام ایده ‏آل می‏فرمایند: «در نظام اسلامی زن به عنوان یک انسان می‏تواند مشارکت فعال با مردان در بنای جامعه اسلامی داشته باشد ولی نه به صورت یک شی‏ء، نه او حق دارد خود را به چنین حدی تنزل دهد و نه مردان حق دارند که به او چنین بیندیشند.»

و نیز: «اسلام زن را مثل مرد در همه شؤون - در همه شؤون - همان طوری که مرد در همه شؤون دخالت دارد زن هم دخالت دارد. » و در این زمینه از یک سو دایره سخنان امام از توصیه فراتر رفته و وارد قلمرو الزام می‏شود: «زن باید در مقدرات اساسی مملکت دخالت کند.» و از دیگر سو ایشان این حضور را با کرامت و شرافت ویژه‏ای توام می‏سازند: «ما نهضت‏ خودمان را مدیون زنها می‏دانیم. مردها به تبع زنها در خیابان‌ها می‏ریختند.»

از دیگر نکات مهم اندیشه امام در مورد نسبت میان زن و مرد است. در دیدگاه سنتی زن موجودی درجه دو تلقی می‏شود. در دیدگاه متجدد با آنکه دایره اختیارات زن افزایش یافته اما وی بیشتر نقش جایگزین را دارد که در مواقع ضرورت و اضطرار جای خالی مرد را پر می‏کند و در نهایت زن پس از مرد قرار دارد. در فمینیسم نیز - که امروزه به عنوان پیشروترین نهضت زنانه در دنیا شناخته می‏شود - زن برتر از مرد است ‏بلکه در مقابل مرد قرار دارد و برای احقاق حقوقش باید با تمام قوا در مقابل مرد بایستد و جامعه ایده‏آل آن، جامعه یک جنسیتی و زنانه است.

از منظر امام زن و مرد به لحاظ انسانی نسبت تساوی دارند:«زن مساوی مرد است. زن مانند مرد آزاد است که سرنوشت و فعالیت‌های خود را انتخاب کند.»

حضرت امام با توجه با شناختی که از روحیات لطیف و خواسته ‏های فطری و طبیعی یک زن - که مناسب جنگ و خونریزی نیست - دارند حضور فعال ایشان در صحنه ‏های مختلف انقلاب و پس از آن در دفاع هشت‏ساله را با عبارات گوناگون ارج گذاشته بر جایگاه برتر ایشان تاکید می‏ورزند: «شما رهبران نهضت هستید، بانوان رهبران نهضت ما هستند، ما دنباله رو آنها هستیم، من شما را به رهبری قبول دارم و خدمتگزار شمایم.»

به صورت طبیعی پس از تبیین و تفسیر جایگاه و منزلت اجتماعی زن از سوی امام خمینی‏ رحمه الله، زمینه برای حضور فعال و سازنده زن در نظام اسلامی فراهم شد. به همین جهت ایشان از یک طرف حدود فعالیت‌های علمی، اجرایی، سیاسی، حقوقی و… زنان را معین می‏سازند و از طرف دیگر با بررسی تنگناهای موجود، راه حل‏هایی مناسب را ارایه می‏کنند.

در این مرحله امام به تعدیل نظرات مختلف می‏پردازند. مخاطبین امام در اینجا همگان هستند، بویژه آنان که نظرشان هماهنگ با امام نیست: «آنهایی که کارشکنی می‏کنند( اشاره به کسانی که به بهانه‌‏های مختلف با فعالیت‌های اجتماعی زنان مخالف می‏کردند) اگر مسلمان هستند، این خدمت‏ بزرگی که این خانمها و این بانوان دارند می‏کنند و پیش خدا خدمت‏شایسته است، از معاصی کبیره است که کارشکنی در این موضوع بکنند و اگر چنان چه آنها هستند که پایبند به اسلام نیستند و می‏خواهند هرزگی بکنند، فصل هرزگی گذشت، دیگر به شما اجازه نمی‏دهند بانوان ایران که کارهایی که سابق می‏کردید، این کارها را اعاده بدهید.»

در نگرش امام خمینی‏ رحمه الله، هر چند زن حق حضور در تمامی امور را دارا می‏باشد اما مقام مادری دارای جایگاه ویژه‏ای می‏باشد و به همین سبب مادری را بالاترین شغل، شغلی شریف، شغل معلمی، بالاتر از معلمی و شغل انبیا و انسان سازی می‏داند و به همین سبب مادر بودن و تربیت فرزندان را اصلی‏ترین وظیفه زن و جدا کردن فرزند را از مادر از عوامل انحطاط جامعه می‏داند: «در طول این سلطنت، اینها کوشش کردند که مادران را از بچه‏ ها جدا کنند، به مادرها تزریق کردند که بچه‏ داری چیزی نیست، شما توی ادارات بیایید و اینها بچه‏ های معصوم را جدا کردند از دامن مادران و بردند در پرورشگاه‏ها و جاهای دیگر و اشخاص اجنبی و غیر رحیم آنها را به تربیت فاسد تربیت می‏کردند.

بچه ‏ای که از مادرش جدا شد پیش هر که باشد عقده پیدا می‏کند، عقده که پیدا کرد مبدا بسیاری از مفاسد می‏شود. بسیاری از قتل‌هایی که واقع می‏شود، از روی همین عقده‏هایی است که پیدا می‏شود و بسیاری از عقیده ‏ها از این پیدا می‏شود.»

در مجموع انقلاب اسلامی ایران موجب تحولاتی در فرهنگ و ساختار فکری جامعه و به طور اخص زنان گردید که جهشی باور نکردنی را در وضعیت ایشان پدید آورد. افزایش تعداد تحصیل کرده‏ها، دانش‏آموزان و دانشجویان، اساتید، هنرمندان، شاغلان و فعالان اقتصادی و اجتماعی، توجه خاص به وضعیت‏ حقوقی زنان و تصویب قوانین متناسب با وضعیت روز ایشان همانند قانون «تعیین مهریه به نرخ روز»، توجه به وضعیت اشتغال زنان و تصویب قوانین کار متناسب با شان مادری و همسرداری زنان، همچون استفاده از تعطیلات دوران زایمان، کار نیمه وقت، بازنشستگی پیش از موعد و … از دستاوردهای انقلاب برای زنان بوده است، هر چند که تا ایجاد وضعیت مطلوب فاصله بسیار است.

منبع:بیتوته

اشتراک گذاری این مطلب!

ت​بلور عزت مداری عاشورا در سیره زینبی (س)


ت​بلور عزت مداری عاشورا در سیره زینبی (س)

نویسنده : دكتر سید ابراهیم میرشاه جعفری/ راضیه بدیعیان  

چكیده : نهضت سید الشهداء یك حماسه بزرگ اسلامی- الاهی بود كه عزت و كرامت انسانی را در میان مسلمانان زنده كرد. در حالی كه یك قیام به ظاهر شكست خورده بود. برای اسرای این قیام عزت و كرامت چه مفهومی داشت؟ تبیین نقش عزت و عزت مداری در واقعه عاشورا و همنچنین پرداختن به عزت نفس و اقتدار حضرت رینب (س) در این نوشتار مورد بحث قرار می گیرد. این پژوهش كه به شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است می رساند كه : حادثه كربلا از بدو امر بر مبنای پاسداری از عزت و كرامت انسانها شكل گرفته است و عزت محوری در گفتار و كردار امام حسین (ع) نمود بارزی دارد. درخشان ترین الگوی عزت محوری پس از امام حسین در عملكرد حضرت زینب (س) قابل مشاهده است حفظ اقتدار و عزت در لباس اسارت، كار بزرگی است تنها عقیله بنی هاشم توان انجام آن را دارد.

كلید واژه: عاشورا/امام حسین (ع) عزت/حضرت زینب (س)/ اركان عزت /كرامت نفس.

سایت تبیان

اشتراک گذاری این مطلب!
 
شهادت حضرت زهرا (س)